صنعت خودروسازی در ایران بهویژه در بخش خودروهای اقتصادی همواره بر پایه بهینهسازی همراه با طراحی پلتفرمهای قدیمی استوار بوده است. خودروی جدید شرکت سایپا یعنی اطلس نیز از این قضیه مستثنا نبوده و در اصل ادامه همان داستان طولانی محصولات همیشگی سایپاست که ریشه اصلی آن به پلتفرم X200 سایپا و خانواده تیبا بازمیگردد. سایپا در مرحله اول سعی داشت تا با عرضه تیبا و پس از آن کوییک، بتواند جای خالی محصول محبوب خود یعنی پراید را پر کند، اما نیاز بازار به محصولی جدید با زبان طراحی مدرنتر و مشخصات فنی جذابتر منجر به تولید پروژه اطلس شد.
اطلس s را اصولا نمیتوان یک خودروی کاملا جدید و مستقل دانست، چرا که این محصول عملا یک فیسلیفت عمیق بر روی مدل قدیمی یعنی کوییک است که دقیقا ۶ سال پس از عرضه اولین مدل، روی آن اعمال شد. در واقع سایپا از همان استراتژی که در تبدیل تیبا ۲ به کوییک به کار گرفته بود، استفاده کرد، ولی این بار کمی به دز تغییرات ظاهری و داخلی افزود. نخستین تصاویر رسمی این خودرو در آذرماه ۱۴۰۱ منتشر شد و پس از نمایش عمومی در نمایشگاه خودرو مشهد، در اواخر سال ۱۴۰۲، نسخه فولآپشن دندهای آن (تیپ G) به خیابانها راه یافت.
اما استراتژی سایپا در عرضه محصولات بهاصطلاح فولآپشن دوام طولانی نداشت و طبق رویه مرسوم، شاهد تولید چندین تیپ و مدل از سری محصولات اطلس بودیم. در آبان ۱۴۰۴ بود که این شرکت اقدام به ثبت نام نسخه اقتصادیتر اطلس با تیپ یا نام به اصطلاح اطلس S کرد. این خودرو در واقع نسخه پایه (Low Option) اطلس محسوب میشود که عملا با هدف حفظ قیمت رقابتی و جایگزینی با نسخههای ردهبالای کوییک عرضه میشود. در واقع اطلس S، تلاش سایپا برای ارائه یک پوستاندازی مدرن بدون افزایش چشمگیر هزینههای تولید است؛ خودرویی که میخواهد با تکیه بر استانداردهای اجباری جدید و چهرهای متفاوت، سهم بازار خودروهایی نظیر پژو ۲۰۶ تیپ ۲ و حتی کوییکهای ردهبالا را تصاحب کند.
طراحی ظاهری اطلس S
طراحی سایپا اطلس را میتوان تلاش طراحان سایپا برای ادغام ترند و الگوهای بروز جهانی بر یک پیکره قدیمی دانست. طراحی که با علم بر محدودیت پلتفرم X200 (مشترک با تیبا و کوییک)، تمرکز اصلی خود را بر اجرای تغییرات رادیکال در نمای جلو و عقب خودرو معطوف کرد تا بتواند از هر طریقی که شده هویت بصری مستقلی برای اطلس خلق کند. نتیجه این تلاش، خودرویی است که اگرچه از فواصل دور همچنان یادآور کوییک است، اما در جزئیات، زبان طراحی کاملا متفاوتی دارد.
در نمای جلو با چهرهای روبرو هستیم که طبق ادعای مدیران پروژه با الهام از پوزه کوسه طراحی شده است. استفاده از جلوپنجره بزرگ ششضلعی با خطوط عمودی کرومی که شباهت غیرقابلانکاری به زبان طراحی محصولات جک، بهویژه نسخه قبل از فیسلیفت مدل J7 دارد، چهرهای تهاجمی به خودرو بخشیده است.
استفاده از چراغهای اصلی کشیده و طراحی سپر جلو نیز به وضوح از محصولات کیا الگوبرداری شده و به این ترتیب این الگوبرداریها در کنار خطوط کاپوت که به عصلانیتر دیده شدن آن کمک میکند باعث شده تا در نمای جلو شاهد یک شخصیت مدرنتر و پختهتری نسبت به کوییک را شاهد باشیم.
برخلاف نمای جلو، نمای جانبی اطلس S جایی است که اصالت پلتفرم تیبا ۲ و کوییک کاملا آشکار میشود. به دلیل هزینههای بالای تغییر قالبهای در و ستون، نمای کناری تقریبا دستنخورده باقی مانده و این موضوع باعث ایجاد نوعی عدم هماهنگی بصری میان طراحی مدرن نمای جلو و عقب و فرم قدیمی اتاق شده است. با این حال، تغییرات جزئی نیز دیده میشود؛ آینههای جانبی طرح جدیدی دارند که فرمشان نسبت به آینههای کوییک آیرودینامیکتر و زیباتر است.
نکته دیگری که در نمای جانبی کوییک تیپ اس شاهد هستیم، استفاده از رینگهای ۱۴ اینچی فولادی است. برخلاف تیپ های فول این مدل که از رینگهای آلومینیومی تراشخورده استفاده شده، در این تیپ شاهد استفاده از قالپاق هستیم که سادگی هرچه بیشتر این نسخه را فریاد میزند. نکته دیگر آن است که تیپ اس هم مثل تیپهای G و E علاوه بر بدنه تکرنگ با بدنه دورنگ نیز عرضه میشود.
طراحی در نمای عقب نیز رویکردی مشابه نمای جلو داشته و شامل تغییرات گستردهای هستیم. چراغهای عقب که حالا دوتکه شده و بخشی از آن تا روی درب صندوق امتداد یافتهاند، شباهت زیادی به محصولات نسل جدید رنو به ویژه رنو کپچر دارند. جانمایی محل پلاک بر روی سپر عقب و استفاده از دیفیوزر عقب نیز باعث شده تا اطلس نسبت به کوییک عریضتر نشان داده شود. این تغییرات باعث شده تا نمای عقب اطلس، حتی در نسخه پایه نیز جلوهای بهروزتر و قابلقبولتر نسبت به نسلهای پیشین خود یعنی تیبا و کوییک داشته باشد.
از نظر ابعادی، اطلس S با طول ۴۰۲۰ میلیمتر، عرض ۱۶۸۵ میلیمتر و ارتفاع ۱۵۴۰ میلیمتر، تفاوت محسوسی با کوییک ندارد و همچنان در کلاس هاچبکهای کوچک شهری (B-Segment) جای میگیرد. فاصله محوری ۲۴۱۰ میلیمتری نیز ثابت مانده که نشاندهنده فضای داخلی مشابه با برادران بزرگتر خود است. در مجموع، طراحی بدنه اطلس S تلاشی است برای فرار از یکنواختی ظاهری کوییک که اگرچه در نمای جانبی ناکام مانده، اما در نماهای جلو و عقب توانسته چهرهای جدید و تا حدی قابلرقابت با استانداردهای بصری روز بازار ایران در کلاس اقتصادی ارائه دهد. به طور کلی اطلس تیپ S از نظر طراحی تفاوتی جز رینگهای ساده با سایر تیپها ندارد.
طراحی داخلی اطلس S
با ورود به کابین اطلس با یک تغییر کلیتر به نسبت فضای بیرونی روبرو هستیم. اگرچه در نمای بیرونی شاهد یک فیسلیفت بودیم، اما در فضای داخلی، سایپا تلاش کرده تا با طراحی یک داشبورد کاملا جدید بتواند فاصله معناداری با محصولات قدیمی یعنی کوییک و تیبا ایجاد کند، اما تحلیل نسخه پایه (اطلس S) نیازمند دقت بیشتری است چرا که بسیاری از جذابیتهای بصری نسخههای فول در این تیپ حذف شده یا تغییر یافتهاند.
طراحی داشبورد اطلس با الهام از ترند طراحی روز دارای ساختار لایهلایه و نسبتا حجیم نسبت به کوییک است. برجستهترین المان طراحی در داشبورد را میتوان استفاده از دریچههای تهویه دایرهای همراه با نوار کرومی دور آنها دانست که حس اسپرتتری به کابین داده است.
در نسخه اطلس S، معماری کلی داشبورد حفظ شده، اما تفاوتهای بصری آشکاری وجود دارد. در حالی که تیپهای G و E از تریم دورنگ (مشکی و کرم) برای ایجاد فضایی لوکستر بهره میبرند، در تیپ S با تریمی سادهتر و تکرنگ (مشکی) مواجه خواهیم بود که ماهیت اقتصادی خودرو را یادآوری میکند. همچنین متاسفانه دیگر خبری از نمایشگر لمسی نیست و جای آن یک سیستم صوتی رادیو پخش ساده با قابلیتهایی چون بلوتوث، AUX و USB قرار گرفته که اگرچه کارایی نسبی لازم را دارد، اما نمای مدرن داشبورد را کمی تحت تاثیر قرار داده است.
یکی از نکات مثبت در طراحی داخلی اطلس، استفاده از غربیلک فرمان با طرح دیکات (D-Cut) در تمام تیپها، از جمله تیپ S است. اما خبر بد این است که در این تیپ دیگر خبری از کلیدهای کنترلی روی فرمان که مختص کنترل سیستم صوتی و کروز کنترل بوده نیست و جای آنها با کاورهای پلاستیکی پوشانده شده است.
مشخصات فنی اطلس S
در بخش مشخصات فنی، اطلس اس فرقی با سایر تیپهای این خودرو ندارد و از موتور جدید سایپا با کد M15i شناخته میشود، برخوردار است. این پیشرانه در واقع نسخه ارتقا یافته موتور معروف M15 است که روی محصولاتی چون کوییک و تیبا نصب شده بود و حالا با تغییراتی مانند بهبود راندمان، کاهش مصرف سوخت و افزایش گشتاور در دورهای پایین همراه است.
اطلس اس از یک موتور ۴ سیلندر تنفس طبیعی با حجم ۱۴۹۷ سیسی بهرهمند است. این موتور همچنان ۸ سوپاپه بوده اما تفاوتی اصلی آن با نسخههای قدیمی، تجهیز به سیستم زمانبندی متغیر سوپاپها (VVT) است. اضافه شدن دریچه گاز برقی نیز از دیگر تغییرات فنی این موتور محسوب میشود.
تیجه این تغییرات روی کاغذ، رسیدن به توان ۹۱ اسب بخار در دور موتور ۵۲۵۰ و گشتاور ۱۳۷ نیوتنمتر در دور موتور ۴۰۰۰ است. اگرچه افزایش قدرت ۴ اسب بخار و گشتاور ۹ نیوتنمتر نسبت به موتور معمولی کوییک چشمگیر به نظر نمیرسد، اما تاثیر اصلی تکنولوژی VVT در نمودار گشتاور اطلس دیده میشود. به لطف این سیستم، گشتاور خودرو در دورهای پایینتر در دسترس راننده قرار میگیرد و منجر به کشش بهتر در سربالاییها میشود. همچنین سیستم جرقهزنی و پاشش سوخت نیز بازنگری شده تا این پیشرانه بتواند استاندارد آلایندگی یورو ۵ را پاس کند.
وظیفه انتقال قدرت موتور به چرخهای جلو نیز برعهده یک گیربکس ۵ سرعته دستی است. این گیربکس در واقع همان جعبهدندهای است که در محصولات خانواده X200 استفاده شده، اما اصلاح ضرایب دنده موجب شده تا هماهنگی بهتری با موتور و نمودار گشتاور آن داشته باشد. سیستم راهنمای تعویض دنده (GSI) نیز کمک میکند تا راننده دندهها را در بهینهترین دور موتور تعویض کند. سیستم کلاچ اطلس اس نیز همچنان سیمی است و خبری از کلاچ هیدرولیک که در محصولاتی مانند تارا v1 پلاس شاهد آن هستیم، نیست.
متاسفانه اطلس S برخلاف نسخههای فولآپشن این خودرو، از فرمان هیدرولیکی استفاده میکند. این تغییرات در راستای کاهش هزینههای تولید انجام شده، ولی خوشبختانه همچنان از طرح دی-کات در این مدل نیز استفاده شده است. سیستم تعلیق در جلو از نوع مکفرسون و در عقب از نوع میله پیچشی (Torsion Beam) است که ساختاری ساده و متداول در این کلاس قیمتی دارد. سواری اطلس S به دلیل پلتفرم مشترک، شباهت زیادی به کوییک دارد؛ یعنی ترکیبی از نرمی نسبی در دستاندازهای شهری و پایداری متوسط در پیچهای تند.
در بخش ترمز نیز اطلس اس از ترمزهای دیسکی در جلو و کاسهای در عقب استفاده میکند. خوشبختانه به لطف استانداردهای اجباری جدید، این مدل بهصورت استاندارد به سیستم کنترل پایداری الکترونیکی (ESC یا ESP) و سیستم کنترل کشش (TCS) مجهز شده است. همچنین سیستم کمکی شروع حرکت در سربالایی (HSA) نیز در این تیپ وجود دارد که از عقب رفتن خودرو در شیبها و ترافیک جلوگیری میکند؛ آپشنی که برای یک خودروی دندهای بهخصوص در شهرهایی مانند تهران بسیار کاربردی است.
ترکیب موتور بهبودیافته M15i و گیربکس دستی، مصرف سوخت ترکیبی اطلس S را به حدود ۶.۸ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر رسانده است و سایپا مدعی آن است که مصرف سوخت نسبت به کوییک حدود ۶ تا ۷ درصد کاهش یافته است.
مشخصات کلی
| نوع موتور خودرو | خطی بنزینی |
| حجم موتور | ۱.۵ لیتر |
| سیلندر / سوپاپ | ۴ / ۸ |
| تنفس موتور | طبیعی |
| قدرت | ۹۱ اسب بخار |
| گشتاور | ۱۳۷ نیوتن.متر |
| گیربکس | ۵ سرعته دستی |
| محور محرک | دیفرانسیل جلو |
| شتاب | ۱۲.۷ ثانیه |
| سرعت | ۱۷۵ کیلومتر بر ساعت |
| مصرف سوخت | ۶.۸ لیتردر ۱۰۰ کیلومتر |
| استاندارد آلایندگی | یورو ۵ |
| فرمان | هیدرولیک |
| بدنه | هاچبک کوچک |
| نوع رینگ | فولادی |
ابعاد و ظرفیت ها
| طول | ۴۰۲۰ میلیمتر |
| عرض | ۱۶۸۵ میلیمتر |
| ارتفاع | ۱۵۳۷ میلیمتر |
| فاصله محورها | ۲۶۵۶ میلیمتر |
| وزن خالص | ۱۰۶۵ کیلوگرم |
| تعداد سرنشین | ۵ نفر |
| ظرفیت صندوق عقب | ۲۸۵ لیتر |
| حجم مخزن سوخت | ۴۲ لیتر |
| قطر رینگ | ۱۴ اینچ |
آپشن های اطلس S
در بخش آپشن و امکانات رفاهی باید گفت که این تیپ به نسبت مدلهای فولآپشن دست خالی ظاهر میشود. این مدل از امکاناتی مانند سانروف، آینههای تاشو برقی، کروز کنترل، دکمههای کنترلی روی فرمان و سیستم ورود بدون کلید (Keyless Start) که در تیپهای G و E وجود دارند، برخوردار نیست. نمایشگر لمسی ۷ اینچی و دوربین دنده عقب نیز حذف شده و جای خود را به یک سیستم صوتی ساده (رادیو پخش با بلوتوث و USB) و سنسورهای پارک صوتی دادهاند. با این وجود اطلس اس همچنان از امکاناتی مانند سنسور نور، دی لایت، نشانگر تعویض دنده و کامپیوتر سفری، ۲ کیسه هوا، هشدار نبستن کمربند ایمنی (SBR)، تهویه مطبوع الکتریکی، سنسور پایش فشار باد لاستیک (TPMS) و سیستم نگهداری صندلی کودک در صندلی عقب یا ایزوفیکس برخوردار است.
جدول امکانات رفاهی و ایمنی به صورت زیر تکمیل میشود:
| کروز کنترل | – |
| کروز کنترل هوشمند | – |
| کنترل ایستایی در سربالایی | دارد |
| کنترل سرعت در سرازیری | – |
| کنترل کشش | دارد |
| کنترل پایداری | دارد |
| ضد واژگونی | – |
| اتو پارک | – |
| سنسور جلو | – |
| سنسور عقب | دارد |
| سنسور باران | – |
| سنسور فشار باد تایر | دارد |
| سنسور خوابآلودگی راننده | – |
| رادار نقطه کور | – |
| رادار تغییر لاین | – |
| رادار تصادف جلو | – |
| رادار تصادف عقب | – |
| رادار تابلوخوان | – |
| ترمز ضدقفل | دارد |
| توزیع نیروی ترمز | دارد |
| ترمز کمکی | دارد |
| ترمز اضطراری خودکار | – |
| ترمز پارک برقی | – |
| اتولایت | دارد |
| دی لایت | دارد |
| دکمههای کنترلی فرمان | – |
| گرمکن فرمان | – |
| پدال شیفتر | – |
| نمایشگر اطلاعات و سرگرمی | – |
| سیستم صوتی | ۴ بلندگو |
| ناوبری | – |
| دوربین عقب | – |
| دوربین ۳۶۰ درجه | – |
| هداپ | – |
| کیسه هوا | ۲ عدد |
| ورود بدون کلید | – |
| استارت بدون کلید | – |
| تهویه اتوماتیک | – |
| صندلی برقی راننده | – |
| صندلی برقی سرنشین جلو | – |
| گرمکن صندلی جلو | – |
| سردکن صندلی جلو | – |
| ماساژور صندلی جلو | – |
| آینه بغل برقی | – |
| گرمکن آینه بغل | – |
| پانوراما | – |
| سانروف | – |
مزایای اطلس S
+ طراحی ظاهری نسبتا مدرن نسبت به رقبا
+ ارتقای فنی پیشرانه (تکنولوژی VVT)
+ فضای مناسب صندوق
+ بهبود حداقلی امکانات رفاهی نسبت به کوییک
معایب اطلس اس
– ضعف مونتاژ
– موتور ۸ سوپاپ
– استفاده از پلتفرم قدیمی کوییک و تیبا
– کمبود امکانات نسبت به تیپ G
قیمت اطلس S در بازار
قیمت کارخانه اطلس در زمستان ۱۴۰۴ حدود ۷۱۶ میلیون تومان تعیین شده که ۶۴ میلیون تومان کمتر از تیپ G است. قیمت بازار اطلس S در زمان نگارش مقاله (دی ۱۴۰۴) با وجود عدم عرضه به بازار هنوز تعیین نشده، ولی احتمالا در حدود ۹۰۰ میلیون تومان (۵۰ میلیون تومان کمتر از تیپ GL و ۱۰۰ میلیون تومان کمتر از تیپ G) معامله شود که عدد بالایی برای یک محصول اقتصادی در بازار خودرو کشور محسوب میشود.
اطلس S در واقع گزینهای برای پرکردن خلا میان خانواده کوییک و نسخههای فولآپشن اطلس است. بنابراین، در جدول قیمتگذاری کارخانه و بازار، اطلس S در جایگاهی بالاتر از کوییک GX-L و پایینتر از اطلس G (فول دندهای) قرار میگیرد. این خودرو گزینهای مناسب برای کسانی است که بودجهشان به نسخه فول نمیرسد، اما از ظاهر تکراری کوییک خسته شدهاند و به دنبال پرستیژ ظاهری نسبی اطلس هستند.
در بازار خودروهای صفر کیلومتر، جدیترین رقیب اطلس S، برادر ناتنی آن یعنی سهند S از پارس خودرو است. هر دو خودرو از مشخصات فنی یکسان یعنی موتور M15i و پلتفرم مشابه بهره میبرند و سطح امکانات تقریبا مشابهی دارند؛ با این تفاوت که سهند در کلاس سدان (صندوقدار) و اطلس در کلاس هاچبک قرار میگیرد. در سوی دیگر میدان و در بازار خودروهای کارکرده، اطلس اس باید با رقبای باسابقهای همچون پژو ۲۰۶ تیپ ۵ و پژو ۲۰۷ تیپ ۵ دستوپنجه نرم کند. اگرچه اطلس S خودرویی صفر کیلومتر با گارانتی محسوب میشود و از سیستمهای ایمنی جدید مانند ESP و TCS بهره میبرد که در ۲۰۶ تیپ ۲ وجود ندارند، اما کیفیت متریال داخلی و هندلینگ پژو ۲۰۶ همچنان برای بسیاری از خریداران وسوسهکننده است.
نویسنده: کوشا رستمی
