یار مگ | در استادیوم جوزچه سینیگالیا، خانهی کومو، چشماندازِ دریاچه، شیب تندِ کوه و گهگاه چهرههای نامآشنا در سکوها بهراحتی حواس را به خود جلب میکنند؛ اما اگر این پسزمینهی دیدنی را کنار بگذاریم، در زمین چیزی بسیار جذابتر در حال وقوع است.
تحت هدایت سسک فابرگاس، کومو به یکی از منسجمترین تیمهای سری آ تبدیل شده است. تیمی که با خونسردی مالکیت را در اختیار دارد، بدون توپ هم تهاجمی کار میکند و به طور فزایندهای غیرقابل نفوذ میشود. قرار گرفتن در نیمه بالای جدول فصل گذشته، پایاندهنده دو دهه دوری از سطح اول فوتبال ایتالیا بود، اما تیم امسال چهرهای کاملاً متفاوت دارد. پس از ۱۱ بازی، شاگردان فابرگاس در کنار متحملشدن تنها یک شکست، بیش از هر تیم دیگری در لیگ پرس انجام داده و در حفظ توپ بهتر از بزرگان بالانشین بودهاند. این صرفاً یک عملکرد چشمنواز نیست، بلکه شکلگیری یک پروژه جاهطلبانه محسوب میشود.
در پایان هفته یازدهم، کومو 18 امتیاز کسب کرده است؛ دو برابر مقطع مشابه گذشته و بهترین عملکرد باشگاه از فصل 50-1949. در واقع، این بهترین میانگین امتیاز آنها در تمام سالهای حضورشان در سطح اول ایتالیاست (۱.۶۴ امتیاز در هر بازی). آنها همچنین نتایج معناداری ثبت کردهاند: پیروزی 2-0 برابر یوونتوس و کسب یک امتیاز ارزشمند مقابل ناپولیِ مدافع عنوان قهرمانی. رتبه دهمی فصل گذشته باعث شد تا برای اولین بار در یک دهه اخیر، یک تیم تازهصعودکرده در نیمه بالایی سری آ قرار بگیرد. اما شروع این فصل نشان میدهد موضوع فراتر از تثبیت جایگاه است. از فیفادی ماه مارس تاکنون، کومو تنها در دو مسابقه از ۲۰ بازی لیگ شکست خورده و اکنون در جایگاه هفتم قرار دارد، آن هم در حالی که بنا به مدل «امتیازهای مورد انتظار» (xPts) اوپتا، آنها باید جایگاه چهارم را تصاحب میکردند.
پیشرفت کومو بر پایه تیمی بنا نهاده شده که با و بدون توپ، کنترل بازی را به راحتی واگذار نمیکند. فابرگاس تیمی ساخته که با سختکوشی پایانناپذیر، حریفش را سرکوب میکند. نتیجهٔ این رویکرد کاملاً در آمار دیده میشود: کومو در سری آ، بیشترین «توپگیری در منطقه بالای زمین» را داشته است (۸۶ مورد)، با ۱۳۰ «توالیِ پرسشده (حالتی که در آن حریف حداکثر سه پاس ارسال کرده و سپس توالی خاتمه مییابد» چهارمین تیم لیگ بهشمار میرود، و با ۳۷۵ اقدامِ دفاعی، در صدر تمام تیمها قرار دارد. شاخص PPDA آنها – اینجا با مفهوم آن آشنا شوید – عدد 7.8 را نشان میدهد که در ایتالیا و حتی پنج لیگ معتبر اروپایی پایینترین رقم محسوب میشود. به عبارتی، شدت پرسینگ کومو در اروپا نظیر ندارد.
چیزی که بازی برابر کومو را دشوار میکند، اندک فضایی است که برای بازیسازی وجود داد. مرتبط با همین نکته، باید به تعداد خطاهای تیم فابرگاس اشاره کنیم؛ آنها با 180 خطا، بیش از هر تیمی دیگری در ایتالیا، روند بازی حریف را مختل کردهاند. با توجه به این شرایط، طبیعی است که پیشروی رقبای فابرگاس بسیار دشوار باشد. همین موضوع توضیح میدهد که چرا حریفان کومو توپ را سریعتر از هر تیم دیگری در سری آ پیش میبرند (۱.۹۹ متر بر ثانیه). حتی وقتی حریفان موفق به خلق یک حمله میشوند، در حفظ و تداوم آن مشکل دارند. تنها حریفان رم هستند که در هر توالی میانگین پاس کمتری (۲.۶۷) نسبت به حریفان کومو (۲.۷۳) ثبت میکنند. همچنین تاکنون فقط ۴۸ حمله با ۱۰ پاس یا بیشتر در جریان بازی مقابل آنها شکل گرفته که سومین رکورد پایین لیگ را خلق میکند.
این ارقام بازتابدهنده پرس سنگینی است که فضا را میبلعد، خطوط تیم را فشرده نگه میدارد و مدام حریف را به تصمیمهای عجولانه سوق میدهد. اگرچه معمولاً بحث پرسینگ با اثربخشی بازیِ بدون توپ در زمین حریف گره میخورد، اما شاگردان مرد اسپانیایی یکی از بهترین عملکردهای تدافعی را به ارمغان آوردهاند. آنها با دریافت شش گل، دومین خط دفاع برتر را در اختیار دارند و بهطور قابلتوجهی فراتر از «انتظار گل دریافتی»شان (xG=10.37) عمل کردهاند. با این حال، این برتری دفاعی به معنای عقبنشینی دائمی و دفاع در محوطه جریمه نیست. سازماندهی دفاع کومو از بالای زمین آغاز میشود و آنها به طور متوسط حریف را ۳۰ متر دورتر از دروازهاش در آفساید قرار میدهند. سومین عملکرد برتر در لیگ. نشانهای دیگر از تیمی است که میخواهد حریف را تا حد امکان از دروازه خود دور نگه دارد.
در بحث مالکیت هم چیرگی مشابهی وجود دارد. کومو با 60.4 درصد، بیش از همه توپ را تحت کنترل داشته و هیچ تیمی در زمین خود به اندازهی آنها موفق به ارسال پاس نشده است (۲۸۰۳ پاس که ۲۵۹۳ مورد صحیح بودهاند). با این حال، تیم فابرگاس صرفاً توپ را در اختیار ندارد، بلکه آن را هدایت میکند. مالکیت برای آنها پایه و اساس هر کاری است که انجام میدهند: ساختن بازی، به دام کشیدن حریف، ایجاد برتری عددی و پیشروی. در همین راستا، تمایلی هم به بازی مستقیم ندارند. لمباردها با 425 پاس، کمتر از هر تیمی به سراغ ارسال پاسهای بلند رفتهاند. برای آنها، همهچیز با «کنترل» آغاز میشود.
کومو با آرایش ۱-۳-۲-۴ بازی میکند که پیوسته در طول بازی تغییر شکل میدهد تا برتری عددی در اطراف توپ ایجاد کند. آنها با هوشمندی پرس را به سوی خود میکشانند، حریف را از لایههای دفاعی بیرون میآورند و سپس از میان خطوط عبور میکنند؛ الگوهای آشنایی که فابرگاس در دوران فوتبالش نیز از آنها لذت میبرد. آمار هم این موضوع را تأیید میکند: کومو با ۷۲۵ پاس «خطشکن» بهترین رکورد سری آ را در اختیار دارد. آنها مناطق مرکزی را به طور کامل پوشش میدهند، از بازیکنان کناری برای کشیدن عرض زمین بهره میبرند و درست در لحظهای که روزنهای باز میشود، مرکز زمین را هدف قرار میدهند. این یک مالکیت کاملاً هماهنگ و هدفمند است.
با این حال، در یکسوم پایانی داستان کمی متفاوت است. کومو در رساندن توپ به مقابل دروازه عملکرد فوقالعادهای دارد و این کار را با ثبات انجام میدهد، اما خروجی نهایی هنوز به سطح سایر بخشها نرسیده است. تنها سه تیم ایتالیایی کمتر از آنها موقعیت مسلم گلزنی خلق کردهاند (۱۹ مورد)، و ۴۴/۵ درصد شوتهای تیم فابرگاس از پشت محوطه به ثبت رسیده است که دومین رقم بالا محسوب میشود. آلوارو موراتا در نوک خط حمله با عقبنشینیاش برای اتصال خطوط و بیرون آوردن مدافعان از خط دفاع عملکرد چشمگیری داشته، اما هنوز گلهای او از راه نرسیدهاند. موراتا با اکسجی 2.97 هنوز گلی مقابل نام خود نمیبیند، عملکردی که ضعیفترین رکورد سری آ معرفی شده است.
با این حال، کومو نشان داده که در فاز حمله هم میتواند خطرناک باشد. آنها با 13 ضدحمله سریع، در کنار ثبت بهترین رکورد، سه بار موفق به گلزنی شدهاند. دلیل اینکه این لحظاتِ بُرنده تا این حد ساده و روان به نظر میرسند، حضور هافبکی است که بهعنوان نبض تپنده تمام این سازوکار شناخته میشود. نیکو پازِ ۲۱ ساله به مهمترین مهره هجومی فابرگاس تبدیل شده؛ شماره دهی که میان خطوط حرکت میکند و به کل ساختار کومو جان میبخشد. پاز توپ را با یک چرخش ظریف دریافت میکند، آزادانه بین خطوط شناور میشود و همزمان چندین مدافع را درگیر میکند. آمارها نیز بهخوبی نشان میدهند که نقش او تا چه اندازه تعیینکننده است.
از ابتدای فصل گذشته تاکنون، پاز در ۲۶۵ موقعیت پاسکاری که به شوت منجر شده، نقش داشته است؛ دستکم ۴۳ مورد بیشتر از هر بازیکن دیگری در سری آ. بهترین بازیکن جوان فصل 25-2024، امسال با 4 گل و 4 پاسگل، بیش از هر بازیکنی در گلهای تیمش نقش مستقیم ایفا کرده است. حضور مداوم او در فهرست تیم ملی آرژانتین، نشانهای روشن از اوجگیری یک ستاره است. رئال مادرید هم این موضوع را خوب میدانست و به همین دلیل هنگام جدایی پاز و انتقالش به شمال ایتالیا، بند بازخریدی تا سال ۲۰۲۷ در قراردادش گنجاند. هر نمایش پاز، یادآوری تازهای است از اینکه چرا چنین تصمیمی گرفته شد.
نیکو پاز در فصل جاری 26 موقعیت گلزنی خلق کرده است، رکوردی که تنها فدریکو دیمارکوی اینتر (با ۳۲ موقعیت) از آن پیشی میگیرد. او فقط بخشی از چارچوب تاکتیکی کومو نیست. او همان کسی است که این ساختار را ارتقا میدهد. و فراتر از هافبک آرژانتینی، تصویر کلی باعث میشود اوجگیری کومو چشمگیرتر هم جلوه کند. آنها در این فصل فقط یکبار شکست خوردهاند و تنها ۱۱ درصد از دقایق تیم بازنده زمین بودهاند، رقمی که تنها میلانِ الگری با 6% عملکرد بهتری داشته است.
فصل گذشته نخستین نشانههای اوجگیری تیم نمایان شد. شاگردان سسک فابرگاس آن سال را با بهترین رکورد امتیازی کومو در سریآ از فصل ۵۲–۱۹۵۱ به پایان رساندند (۴۹ امتیاز) و تنها تیمی بودند که پس از سال نوی میلادی، ناپولیِ آنتونیو کونته را شکست دادند. در بحث اکسجی نیز، آنها امتیازی کمتر از مقدار موردانتظارشان کسب کردند (xG=53.8) و گل بیشتری نسبتبه اکسجی دفاعی دریافت کردند (۵۲ گل از xGA= 43.8)؛ یعنی در عمل میتوانستند بهتر از این هم باشند. اما داستان این فصل متفاوت است. اکنون هم بیش از اعداد دفاعیشان عملکرد ارائه میدهند و هم در جدول امتیازات موردانتظار در جایگاه چهارم قرار دارند.
با این حال، یک بُعد مهم در خارج از زمین نیز وجود دارد. کومو متعلق به برادران هارتونو است؛ میلیاردرهایی که ثروتمندترین مالکان سری آ به شمار میروند. این واقعیت از ارزش کار فابرگاس نمیکاهد، اما چارچوب جاهطلبی باشگاه را آشکار میکند. در مرکز تمام این پیشرفتها، خود فابرگاس قرار دارد. دومین سرمربی جوان لیگ که با وجود پیشنهادهای اینتر و بایرلورکوزن، ترجیح داد در پروژهای بماند که خودش آن را ساخته است.
الگوهای فکری فابرگاس کاملاً روشناند: آرسن ونگر، پپ گواردیولا، ژوزه مورینیو، آنتونیو کونته و ویسنته دلبوسکه. اصول کومو وامگرفته نیستند؛ مدرناند، شفافاند و دقیق. به بیان ساده، کومو شبیه باشگاهی است که با هدف حرکت میکند: هویتی مشخص، مربیای با ایدههای روشن، تیمی با ظرفیت رشد و فصلی که بهنظر میرسد جلوتر از برنامه پیش میرود. بر کرانههای دریاچه کومو، آنها فقط سرشان را بالای آب نگه نداشتهاند؛ بلکه تازه دارند موج میسازند.
به قلم لوک بیزت از Opta Analyst با تغییرات جزئی در نوشتار و انتقال مطلب
