خاطرات فوتبالی با برنارد لاما؛ از یورو 1996 با مدل موی «Man Bun» تا درخشش در پاری سن ژرمن و لقب «گربه»

یار مگ | برنارد لاما (Bernard Lama) زاده هفت آوریل 1963 در شهر سنت سیمفورین فرانسه است. او با 185 سانتی‌متر قد در پست دروازه‌بان بازی می‌کرد. برنارد، فرزند ادمارد موریس لاما، جراح و نواده نخستین برده آزادشده در گویان فرانسه و یولاند سن ژولین، از نوادگان پیر ژوزف فرانسوا، مارشال فرانسوی بود. پدر برنارد، شهردار شهر رامیر مونتژولی در گویان فرانسه بود و از این رو، برنارد نیز دوران کودکی و نوجوانی خود را در همین کشور گذراند. بازی فوتبال برای لاما در سواحل گویان فرانسه تعریف شد؛ جایی که او با پاهای برهنه در شن و ماسه، چابکی و تکنیک لازم برای فوتبالیست‌شدن را به دست آورد. با وجود مخالفت‌های پدر، برنارد فوتبالش را از باشگاه مونتژولی گویان فرانسه شروع کرد و پس از یکی از مسابقات لیل با تیم‌های گویان فرانسه، مورد توجه استعدادیاب‌های این باشگاه قرار گرفت. در نتیجه، پس از رسیدن پیشنهاد رسمی، لاما به مخالفت‌های پدرش توجهی نکرد و راهی فرانسه شد تا به عنوان یک فوتبالیست، ماجراجویی خود را شروع کند.

در سال 1981، قرارداد لاما با لیل نهایی شد و این دروازه‌بان، کارش را در تیم زیر 19 سال این باشگاه شروع کرد. او در سال 1982، پس از رسیدن به تیم اصلی لیل، با قراردادی قرضی راهی آبویل در سطح سوم فوتبال فرانسه شد. لاما در این باشگاه نتوانست تا حتی به یک بازی نیز برسد و به همین دلیل، در سال 1983، دومین انتقال قرضی خود را به سطح دوم فرانسه و باشگاه ریسینگ بزانسون، تجربه کرد. برنارد در بزانسون، میدان دید و توانست تا در 28 بازی برای این باشگاه، هفت کلین‌شیت را به ثبت برساند. او برای فصل 85-1984 به لیل بازگشت تا گزینه رزرو ژان پیر موتت در خط دروازه باشد. با این وجود، سبک تمرینات ژرژ هیلنز، سرمربی وقت لیل با سبک بازی برنارد مغایرت داشت و باعث شد تا او تمام فصل را روی نیمکت ذخیره‌ها سپری کند. سرانجام در فصل 86-1985، برنارد توانست تا به نخستین بازی خود برای لیل در هفته 36 برابر اوسر برسد. او در هفته پایانی یعنی هفته 38 نیز برابر برست به میدان رفت تا با دو بازی، پرونده این فصل خود را ببندد. لاما در فصل 87-1986، پیشنهادات فراوانی را از تیم‌های مختلف فرانسوی دریافت کرد اما با قول فیکس‌شدن در لیل، آن‌ها را رد کرد. از این رو بود که لاما در این فصل به دروازه‌بان شماره یک تیمش تبدیل شد و در 31 بازی فصل، 12 کلین‌شیت کرد. او در دو فصل بعدی خود در لیل، نقش مهمی در ششمین خط دفاعی برتر فرانسه در دو فصل متوالی داشت و آمارهای 43 بازی و 16 کلین‌شیت در فصل 88-1987 و 41 بازی و 13 کلین‌شیت در فصل 89-1988 را به ثبت رساند. برنارد در دیدار پایانی فصل 89-1988، با گلزنی برابر لاوال، نامش را به سیاهه دروازه‌بان‌های گلزن تاریخ فوتبال، اضافه کرد.

باشگاه متز در سال 1989، از فرصت پیش‌آمده برای جذب رایگان لاما استفاده کرد و این دروازه‌بان را به تیم خود افزود. پس از کلین‌شیت در نخستین بازی برابر بوردو، این دروازه‌بان حتی یک بازی تیمش را نیز از دست نداد و در 41 بازی، 15 کلین‌شیت را به ثبت رساند. پس از یک فصل موفق با متز، پیشنهادات بسیاری برای لاما رسیده بود اما این دروازه‌بان دوست داشت تا هم‌چنان در فرانسه باشد و در لیگ این کشور بازی کند. از این رو، او پیشنهاد برست را پذیرفت. مشکلات مالی فراوان برست باعث شد تا این دروازه‌بان نیز نتواند فرم خوبی را داشته باشد و با آمار 41 بازی و 17 کلین‌شیت، فصل را به پایان برساند. سقوط برست به دلیل کسری بودجه به سطح دوم فرانسه، فصل نه چندان موفق لاما را بدتر کرد. انتقال به لانس تازه صعودکرده به سطح برتر در سال 1991، بار دیگر اوضاع را برای لاما، بر وفق مراد کرد. رسیدن به سومین خط دفاعی برتر لیگ، گلزنی در هفته پایانی لیگ برابر تیم سابق یعنی متز و آمار 38 بازی و 17 کلین‌شیت، نتیجه همکاری یک فصله برنارد با لانس بود. پاری سن ژرمن برای جانشینی ژوئل بتس، در نقل و انتقالات تابستانی سال 1992، با برنارد لاما تماس گرفت تا او را به شماره یک جدید خود تبدیل کند. لاما پس از یک فصل موفق با لانس، تصمیم گرفت تا پیشنهاد رسیده از پایتخت فرانسه را به صورت جدی دنبال کرده و با آن‌ها قرارداد امضا کند. 

نخستین بازی لاما برای پاری سن ژرمن، دیدار این باشگاه برابر سن اتین بود. او در ادامه فصل، قهرمانی جام حذفی را بدون هیچ گل خورده در شش بازی خود، به ارمغان آورد تا رکورد ویژه‌ای را کسب کرده باشد. پیش‌روی پاریسی‌ها تا مرحله نیمه نهایی جام یوفا که با حذف رئال مادرید نیز همراه بود، از دیگر لحظات مهم این باشگاه بود که با حضور لاما درون خط دروازه به وقوع پیوست. روزهای ابتدایی لاما در پایتخت، خیلی سخت بود اما به مرور با اعتماد هواداران و کادر فنی این باشگاه، این دروازه‌بان به آمار 54 بازی و 29 کلین‌شیت رسید. قهرمانی لیگ برتر فرانسه در فصل 94-1993، آورده‌ای بزرگ برای این دروازه‌بان بود که با نقش ویژه‌ای از او همراه شد. حذف مجدد رئال مادرید در جام برندگان اروپا با کلین‌شیت لاما در بازی رفت و صعود به مرحله نیمه نهایی آن، دیگر آورده فصل این گلر بود. 49 بازی و 26 کلین‌شیت، حاصل کلی این فصل لاما در پاریس بود. قهرمانی جام حذفی در فصل 95-1994، بار دیگر با نقش ویژه‌ای از لاما درون خط دروازه صورت گرفت زیرا این گلر در پنج بازی از شش بازی جام، دروازه خود را بسته نگاه داشت. 55 بازی و 22 کلین‌شیت در این فصل برای او به ثبت رسید. در ادامه فصول موفق همکاری لاما و پاری سن ژرمن، قهرمانی جام برندگان فصل 96-1995 اروپا، خامه دیگری روی این کیک خوشمزه بود؛ لاما در هفت مسابقه اروپایی خود، پنج کلین‌شیت را از جمله در دو دیدار نیمه نهایی برابر لاکرونیا و دیدار فینال برابر راپیدوین، به ثبت رساند. 44 بازی و 19 کلین‌شیت در کل مسابقات این فصل برنارد ثبت شد. او یک فصل دیگر پاری سن ژرمن را همراهی کرد و به آمار 44 بازی و 20 کلین‌شیت رسید.

یک سال پیش از مشکلات پیش‌آمده در تابستان 1997 میان این گلر و مدیران پاری سن ژرمن، او پیشنهاد جدی یوهان کرایوف، سرمربی وقت بارسلونا را در جیب خود داشت اما جدایی کرایوف از بارسلونا و مخالفت فرانسوی‌ها، لاما را از این ماجراجویی جذاب محروم کرد. او در سال 1997، پس از خریداری یک گلر توسط پاری سن ژرمن که در نتیجه محرومیت دوماهه لاما به دلیل مصرف ماری‌جوانا رخ داده بود، تصمیم خود برای جدایی از باشگاه فرانسوی را گرفت. او تا شروع نقل و انتقالات زمستانی در تیم ذخیره‌های پاری سن ژرمن تمرین می‌کرد و در نهایت، پیشنهاد وست هم را برای حضور در لیگ برتر انگلستان، پذیرفت. نخستین بازی این گلر برای چکش‌ها با کلین‌شیت‌اش در دیدار هفته 28 برابر آرسنال همراه بود. او در دیدار دیگر فصل برابر آرسنال که در مرحله یک‌چهارم نهایی جام حذفی برگزار می‌شد، بسیار عملکرد خوبی داشت و توانست تا مدیران وست‌هم را تحت تأثیر خود قرار دهد. پس از 14 بازی و سه کلین‌شیت در وست هم، این دروازه‌بان در تابستان 1998 به پاری سن ژرمن بازگشت تا دوباره در فرانسه بازی کند. لاما در دو فصل همکاری مجدد خود با پاریسی‌ها که در سنین 35 و 36 سالگی‌اش صورت گرفت، آمارهای 36 بازی و 13 کلین‌شیت در فصل 99-1998 و 36 بازی و 9 کلین‌شیت در فصل 00-1999 را به ثبت رساند. این گلر در سال 2000، پیشنهاد هم‌تیمی سابقش در پاری سن ژرمن که سرمربی رن شده بود را پذیرفت و راهی این باشگاه شد. 35 بازی و 12 کلین‌شیت در یک فصل همکاری با رن، پایان‌بخش دوران فوتبال لاما بود. او که خیلی دوست داشت تا روزی در برزیل بازی کند، پس از نرسیدن پیشنهادات دلخواه خود، در سال 2001، بازنشسته شد. 

نخستین بازی لاما برای تیم ملی فرانسه، دیدار برابر اسرائیل در سال 1993 بود که با کلین‌شیت او همراه شد. لاما توانست تا یورو 1996، خود را به شماره یک تیم ملی کشورش تبدیل کرده و در این تورنمنت بازی کند. پیش از شروع یورو و مابین سال‌های 1994 و 1995، لاما در هشت بازی پیاپی ملی، گلی را دریافت نکرد تا به همین روش، جایگاهش درون سنگر فرانسه را تثبیت کند. پس از رسیدن به مرحله یک‌چهارم نهایی یورو 1996، لاما در ضیافت پنالتی‌های این مسابقه، پنالتی کلارنس سیدورف را مهار کرد تا عامل اصلی صعود کشورش به دور بعدی شود. سناریوی ضیافت پنالتی‌ها در نیمه نهایی برابر چک نیز تکرار شد اما این بار، لاما نتوانست تا پنالتی‌های حریف را مهار کرده و به همراه فرانسه، راهی دور بعد شود. او در جام جهانی 1998، با وجود مشکلات محرومیت دوماهه و نیمکت‌نشینی در پاری سن ژرمن، حاضر بود اما در کل بازی‌های جام، ذخیره فابین بارتز بود و در نهایت، جام قهرمانی جهان را بالای سر برد. او در یورو 2000 نیز حضور داشت و در یک مسابقه مرحله گروهی برابر هلند به میدان رفت تا سهمی در دومین قهرمانی ملی فرانسوی‌ها داشته باشد. دیدار برابر انگلیس در سال 2000، آخرین بازی ملی ثبت‌شده لاما شد تا این گلر با 44 بازی و 24 کلین‌شیت، ماجراجویی‌های ملی‌اش را به پایان برساند. چابکی خارق‌العاده لاما درون خط دروازه باعث شده بود تا فرانسوی‌ها، او را به «گربه» ملقب کنند. لاما از پیروان بسیار وفادار دین «راستافاری» بود و این مهم را بارها بیان کرد. لاما که در دوران اوج فوتبالش از مدل موی «Man Bun» استفاده می‌کرد، محبوبیت ویژه‌ای را به این مدل مو در میان جوانان دهه 90 میلادی، بخشید. 

از سری خاطرات فوتبالی